Doe je onderzoek met historische bronnen, maar vind je het lastig om oud schrift te ontcijferen? Wil je de bronnen die je thuis of in het archief bestudeert beter leren lezen? Geef je dan nu op voor de beginnerscursus Oud schrift leren lezen, oftewel Paleografie. In zes bijeenkomsten leer je de basisbeginselen van Paleografie aan de hand van stukken uit de collectie van de Groninger Archieven. Tijdens de cursus worden verschillende bronnen behandeld. Hierbij ligt de nadruk op teksten uit de 17e en 18e eeuw. Door het bestuderen van het schrift leer je de archieven en de geschiedenis van Groningen beter kennen. 🗓 Zes lessen: donderdag 2 oktober t/m donderdag 6 november. 🕧 14:30-16:30 uur | aanmelden noodzakelijk. 📍 Groninger Archieven, Cascadeplein 4, Groningen. 🔗 Meer info: https://www.groningerarchieven.nl. Interesse? Schrijf je in voor vrijdag 26 september 2025 via evenementen@groningerarchieven.nl onder vermelding van ‘Cursus oud schrift’, jouw naam, adres en e-mailadres. Je ontvangt een bevestigingsmail met factuur van €85,-. Na ontvangst van de betaling is de inschrijving definitief.

Het was ergens in het afgelopen voorjaar dat ik de bovenstaande tekst voorbij zag komen (op Facebook volgens mij). Eerder al had ik een dergelijke cursus willen doen, maar ook toen waren die net als nu op dagen dat ik eigenlijk op mijn werkplek in het Innovation Center van Royal Avebe werd verwacht. P zei dat dit soort cursussen waarschijnlijk met enige regelmaat gegeven worden en dat ik misschien beter op een volgende cursus in het najaar zou kunnen wachten. Dan zou ik immers met pensioen zijn. Het zou dan tegelijk een mooi cadeau voor mijn verjaardag kunnen zijn. Ik zou immers één dag voor mijn verjaardag met pensioen gaan.

Na de afgelopen zomervakantie ben ik als vrijwilliger begonnen bij de Groninger Archieven. Bij de aanmelding kregen we te horen dat dit feit goed was voor een korting van €40,- op de kosten van de cursus. P’s cadeau voor mijn verjaardag was opeens de helft goedkoper geworden (ze vond het niet erg). De cursus werd gegeven door iemand die ik ken vanuit mijn tijd als secretaris van de vereniging Stad en Lande. De lessen waren erg interessant, dat sowieso. Een soort mengvorm van geschiedenisles, uitleg waarom bepaalde dingen op een bepaalde manier werden opgeschreven en ook de geschiedenis en de afleiding van bepaalde woorden en uitdrukking kwam aan bod. We waren met 12 cursisten en het om de beurt 5 regels van een scan van een bepaald historisch document uit de Groninger Archieven voorlezen vond ik wel een van de mooiste dingen van de lessen.

Siddeburen is het dorp waar mijn ouders meerdere jaren hebben gewoond. De ‘S’ heeft een aparte vorm, de ‘e’ na de dubbele ‘d’ ook. De ‘u’ is herkenbaar vanwege het streepje erboven. De laatste drie letters zijn iets moeilijker te herkennen, maar we kregen handige tabellen met lettervormen uitgereikt.
Een klein voorbeeld dat duidelijk maakt dat verschillende ‘moderne’ letters in de 17e en 18e eeuw diverse verschijningsvormen hadden. De linker kolom geeft de kleine letters weer, de rechter kolom de hoofdletters.

Een paar dagen na de les kregen we een mail met het ‘huiswerk’ voor de daaropvolgende les. Uiteraard werd het huiswerk steeds moeilijker, maar dat maakte het ook wel uitdagend. We hebben veel geleerd over context, veel geleerd over de oorsprong van verschillende woorden (de invloed van het Latijn van vroeger reikt aanzienlijk veel verder dan we denken).

Een voorbeeld van het huiswerk dat we te doen kregen. Daaronder de weergave in onze moderne letters. Een volgende stap zou kunnen zijn om dit verslag van de uitbraak van een aantal gevangenen om te zetten naar modern Nederlands. Een en ander is nu al aardig te begrijpen. Ze zijn ontsnapt, opnieuw gepakt en er is overleg geweest hoe de heren te straffen vanwege de ontsnapping…

Martis (dinsdag) den 8e apr. 1701 (vanwege ‘t puntje)
Geleesen de Examina der Tuchtelingen
dewelcke tusschen den 8. en 9. Apr: jongst, on-
dernoomen hadden uijt het provle tugthuis te
breecken, ende ten dien eijnde riedes een halve  post
hadden afgebroocken, en daer mede de ijsere tralien
ten deele uijtgewrongen, waer op gedelibereert heb-
ben de Heeren Gedep: verstaan dat Gerrit Willems
Jan Harms. Aeldrieck Aeldrix en Goris Jans 3 etmaelen
Maeken, ondenamen Nanne Hendrix, Harmon Taekens,
En Harmen Cock, 2 etmaelen op de rooster sullen
worden gebragt, met intimati dat dies geene
s0o nae deesen gevonden worden eenige uijtbracke
ofte gewelt int voorscr tuchthuis ondernomen te
hebben der zelver tijt sal worden verlengt, en daer-
enbooven anderen te exempel swaerlijk gestraft
worden.

We hebben ook veel geleerd over geschiedenis; hoe gingen dingen vroeger eigenlijk? Wat we vooral hebben geleerd is dat een oud handschrift proberen te begrijpen een kwestie is van langdurig en vooral geduldig puzzelen is. Ik heb genoten van 6 weken achtereen een donderdagmiddag weer in de ‘schoolbanken’ te zitten en nieuwe dingen te leren!

Onderaan de post is een blokje waar u een reactie achter kunt laten. Ik stel dat zeer op prijs! U wordt gevraagd om een mailadres. Dit mailadres wordt niet gepubliceerd, maar stelt mij – als beheerder van deze site – in staat om te reageren op uw reactie. Het is ook mogelijk je te abonneren op Birdeyes. Kijk daarvoor op de homepagina van deze site en laat je mailadres achter. Je krijgt dan een berichtje als er een nieuwe post is geplaatst.