Janna Coomans – Dievenland (Geschiedenis)
Paperback, 344 bladzijden, Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam (2025)

Overleven in de middeleeuwen. Het is al een aantal weken geleden dat ik iets las over dit boek van Janna Coomans. Het boek stond op de shortlist voor de Libris Geschiedenis Prijs. De titel maakte me op de juiste manier nieuwsgierig en een paar dagen later maakte ik een kleine tussenstop op mijn fietsroute van de Groninger Archieven naar huis. Ondertussen begreep ik dat Janna Coomans inderdaad de Libris Geschiedenis Prijs heeft gewonnen met dit boek. Allerlei positieve en aanmoedigende berichten dus die mij duidelijk maakten dat ik dit boek op korte termijn moest gaan lezen. Dat lezen is – met behoorlijk veel plezier trouwens – in de afgelopen dagen gebeurd.

Een meisje dat stiekem een koe van een nonnenklooster melkt, een edelsmid die een molenaarsvrouw versiert met een gestolen boek, een gezin dat een gejatte jas voor de zekerheid uitrafelt en dan het draad verkoopt, of een knecht die het schaap van zijn stiefvader opeet: wat gestolen wordt, is waardevol. En wie iets steelt, geeft een inkijkje in diens leven en inventiviteit. Op basis van tot nu toe onontdekte dievenbekentenissen verkent Janna Coomans de dagelijkse handel en wandel van de late middeleeuwen, en de rol van misdaad, conflict en uitsluiting in de samenleving. Dievenland is een uitzonderlijk levendig boek over gewone mensen die geconfronteerd raken met instabiliteit en onzekerheid in de laatmiddeleeuwse Lage Landen.
De omslagillustratie is een uitsnede uit een schilderij van Pieter Bruegel de Oudere ‘De kruisdraging of De Calvarietocht van Christus’ uit 1564. Ik vind het prachtig dat in de hoek linksonder een dief met zijn buit op de rug is afgebeeld.

Janna Coomans is historicus en universitair docent aan de Universiteit van Utrecht. De historische bronnen die de basis van dit boek vormen werden gevonden in onder andere uit de archieven van de stad Kampen, de stad Deventer en de zogenaamde meierij van ’s Hertogenbosch. Op een bepaald moment meldt Coomans het thema van dit boek in eerste instantie begon omdat het onderwerp haar interesseerde, misschien als een soort persoonlijke fascinatie. Jaren hebben haar onderzoeksresultaten verborgen gezeten in Excel data en dergelijke. Van lieverlee is dit boek ontstaan.

Op de kaft van het boel staat de subtitel Overleven in de middeleeuwen. Die vlag dekt de lading volledig wat mij betreft. Er had naar mijn mening ook Over leven in de middeleeuwen mogen staan. Met die ene spatie krijgt de subtitel natuurlijk een andere lading, maar daarmee zou het boek niet tekort gedaan worden. Natuurlijk zijn allerlei vormen van stelen een goot thema in het boek, maar er wordt tegelijk heel veel context gegeven. Ik kreeg daarmee het gevoel dat het boek breder is dan de titel doet vermoeden. Ik heb het boek met heel veel plezier gelezen en een mooi inkijkje gekregen in het (over)leven in de late middeleeuwen in de Lage Landen. Lang verhaal kort: ben je geïnteresseerd in geschiedenis en meer nog in de periode van de late middeleeuwen in de Lage Landen, dan is dit boek een absolute aanrader. Lezen dus!

Onderaan de post is een blokje waar u een reactie achter kunt laten. Ik stel dat zeer op prijs! U wordt gevraagd om een mailadres. Dit mailadres wordt niet gepubliceerd, maar stelt mij – als beheerder van deze site – in staat om te reageren op uw reactie. Het is ook mogelijk je te abonneren op Birdeyes. Kijk daarvoor op de homepagina van deze site en laat je mailadres achter. Je krijgt dan een berichtje als er een nieuwe post is geplaatst.