Ochtendrondje Oldehove (47,3 km)

Ik had een vrije dag op deze dinsdag en had bedacht dat ik wel een rondje Garnwerd zou kunnen gaan fietsen. Sinds ik mijn nieuwe fietstellertje gebruik zit ik in een klassement op Strava van verschillende Avebe-collega’s en ik kon de kilometers wel gebruiken zullen we maar zeggen… Ik ben het soort fietser die van alles ziet, maar ook graag van alles wil zien. Je hebt fietsers die zo hard mogelijk willen gaan, je hebt er die zo veel mogelijk kilometers willen maken, en je hebt de fietsers zo als ik. Altijd kijken, altijd loeren en af en toe een paar foto’s maken. Vandaag had ik me er met een simpel rondje Garnwerd gemakkelijk af kunnen maken, dan was ik 20~25 kilometer later weer thuis geweest. Gisteren had ik bedacht dat ik mijn tochtje (uiteraard) thuis zou beginnen, maar dat ik via Tolhek wilde. De naam intrigeerde me en het ligt ten noorden van Aduard. Genoeg redenen voor een klein ommetje dus. Tegen de lunch was ik weer thuis. Ik had 47,3 km gefietst, eigenlijk bijna twee rondjes Garnwerd… Ik was helemaal blij dat ik op de eerste plaats van het klassement stond. Helemaal geweldig! Een uur later was ik al van de bovenste vier plekken verdrongen…

Vlakbij het Blauw Brugje (een paar honderd meter van ons huis) wordt een nieuw appartementecomplex gebouwd grenzend aan het Reitdiep

Mijn schaduw…

Het kerkje van Dorkwerd

De eerste lammetjes gezien…

Lang geleden heb ik geprobeerd een optreden te organiseren met A.G. & Kate in de NH kerk Den Ham. Ik had toen echter over het hoofd gezien dat deze kerk op dat moment in een behoorlijk vervallen staat verkeerde en net verworven was door de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK). Een en ander zorgde er voor dat er bijvoorbeeld geen elektriciteit in de kerk was en dat er behoorlijk geïmproviseerd moest worden om überhaupt een optreden mogelijk te maken. Uiteindelijk was het optreden een enorm fiasco. Naast A.G. & Kate was ik er en volgens mij was Sijbe Oosterhaven er ook. Maar dat was het dan ook zo ongeveer… En al die keurig verdrongen herinneringen komen dan in één keer weer boven drijven als je langs het kerkje fietst…

Wel of niet via Oldehove?

Deze rolpaal herinnert aan de tijd dat schepen in het Oldehoofsche kanaal door middel van een scheepslijn (het zogenaamde ‘scheepsjagen’) door een persoon of een paard. Om schepen door de bocht te leiden werd een rolpaal geplaatst. De rolpaal zorgde voor een geleiding van de jaaglijn, zodat schepen niet in de kanaaloever terechtkwamen. De rolpaal bestaat een stalen constructie met aan de boven- en onderzijde een bevestigingspunt, waartussen een stalen rol is geplaatst. De rol draait om zijn als, zodat de kabel van de scheepszager er langs geleid kon worden. Slechts in de provincie Groningen komen ze nog op enkele plaatsen voor, waaronder in de omgeving Saaksum en Oldehove.

Achter de dijk is het Reitdiep…

Bij de kerk van Saaksum staat een mooi informatiebord. Omdat ik een soort voorliefde voor dergelijke informatieborden heb, heb ik de tekst maar overgenomen.

Omstreeks het midden van de 15e eeuw kreeg Saaksum een borg. Deze borg heette ‘Heeralma’ en werd bewoond door de familie Alma. Het is overigens de vraag of het ooit een échte borg is geweest. Wellicht was het een boerderij met een groot voorhuis. Deze stond waarschijnlijk ten westen van de toren, op de plaats Het Hoge Hof heet. De borg moet in het midden van de 17e eeuw zijn afgebroken. Door het huwelijk van Harmtje (Heer)Alma met Pieter Jarges, kwam de borg in het bezit van de familie Jarges. In 1546werd in dit huis Eiso Jarges geboren. Hij was een van de voormannen in de opstand tegen Spanje. In 1579 ondertekende hij namens de Ommelanden de Unie van Utrecht. Het huidige Saaksum heeft nog enige herinneringen aan de families die met de borg verbonden zijn: de boerderij Heralmaheerd, het Heralmahuis (dorpshuis), de Heralmastraat en de Eiso Jargesstraat. De kerk. De naam Alma komt ook nog terug in de ontstaansgeschiedenis van de kerk in Saaksum. In het kerkenraadsboek staat: ‘dat in het begin der 16e eeuw tussen Heer van Alma tot Saxum, wonden op de Heerlijkheid Alma, thans ene boerenplaats, bewoond door D.F. Folkerts en den proost van Oldehove twist ontstond, die zo hoog opliep, dat genoemde heer Alma zich met zijn gezin van de Proostdy te Oldehove afscheidde, dit gebouw, zijnde zijne bierbrouwerij, tot een kapel of kerk liet inrichten en daarbij een eigen kapelaan aanstelde. De vorm en geheele aanleg van de oude kerk bevestigende deze overlevering volkomen’. Of deze aantekening klopt, is niet zeker. Saaksum komt al voor op een 15e-eeuwse lijst van kerspelen in het bisdom Munster. Het oudste deel van de kerk is de toren. In de noordmuur van de benedenruimte van de toren bevindt zich een gedenksteen met het opschrift: ‘Desse toren is ghemaket doer bein t ordonnantye Coppen Jarghes in tyden, do heer Bernent Storem posttoer was. 1550’. Oud of niet oud, in 1570 ontkwam ook de kerk van Saaksum niet aan de Beeldenstorm. In dat jaar werd Popko Ufkens uit Appingedam ervan beschuldigd dat hij, in dienst van graaf Willem Lodewijk, de beelden uit de Saaksummer kerk had gehaald. Klok. Niet lang na de vervolging van Grete Ages (begin 17e eeuw) kreeg de toren een nieuwe klok. In deze klok stond de volgende inscriptie: ‘Anno 1629 bin ick er ehren godes doer last der collatoren tot saexum doe johannes petzenius aldoer pastor was gegoten doer meister nicolaes sicmans in groningen. De tidt geit hen het dringet de doet o mensche bedencke der seelen nodt darum doet bote bekert u tot godt’. Helaas werd deze torenklok in 1943 door de Duitsers meegenomen om als grondstof voor hun oorlogsindustrie te dienen. In 1950 werd een nieuwe klok opgehangen, gegoten door Van Bergen in Heiligerlee. In 1849 werd de oude kerk wegens bouwvalligheid afgebroken, maar de oude toren bleef staan. De toren is opgetrokken uit kloostermoppen, maar later grotendeels ommetseld in een kleinere steen. De huidige kerk is gebouwd op de fundamenten van haar voorganger, zodat de oude omtrek zichtbaar is gebleven. De kerk staat op de kruin van de wierde (+3,8 ANP). De kerk heeft een markante plaats aan de noordzijde van het dorp en is gebouwd in directe verbinding met het omliggende agrarische land. De kerk is aan de westkant gescheiden van de huidige bebouwing door een diepe (maar droge) gracht met het aangrenzende onbebouwde borgterrein.

Nogmaals het Reitdiep

Café Hammingh in Garnwerd

Slome haas?

Het kerkje van Oostum

Een van de vele reigers die ik gezien heb…

De regen van de afgelopen tijd heeft wel z’n sporen in het landschap achtergelaten…

Delen:

Comments

comments

Harry Vogel

Ik ben voornamelijk geïnteresseerd in traditionele folk- en countrymuziek, Groninger (cultuur)geschiedenis, en allerlei buitengebeuren. Vroeger trok ik er vaak op uit om meerdaagse fietstochten te maken, tegenwoordig fiets ik meer in de omgeving van de stad Groningen. In de jaren 80 van de vorige eeuw begon ik foto's te maken van de (huis)concerten die ik bezocht. Recent heb ik al mijn oude negatieven gedigitaliseerd. Deze website kwam tot stand vanuit de wens iets met de recent gedigitaliseerde negatieven te doen...

Geef een reactie